Sophia Sioka
Ecogenia's Programme and Communication Assistant
H Σοφία Σιώκα, Βοηθός Προγραμμάτων & Επικοινωνίας της Ecogenia σε μια προσωπική αποτύπωση σκέψεων με αφορμή τη συμμετοχή μας στην ELSA Day και τη συζήτηση γύρω από την κλιματική δικαιοσύνη, την κοινωνική υπηρεσία και τη συνηγορία.
Τον Νοέμβριο βρεθήκαμε στην ELSA Day της ELSA Thessaloniki, του τοπικού παραρτήματος της European Law Students’ Association, ενός διεθνούς δικτύου φοιτητών και νέων νομικών με επίκεντρο τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Η αίθουσα ήταν γεμάτη φοιτητές και φοιτήτριες νομικής που συζητούσαν για κλιματική δικαιοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα. Για εμάς στην Ecogenia, ωστόσο, αυτή η πρόσκληση δεν ήταν απλώς μια ευκαιρία να παρουσιάσουμε το έργο του οργανισμού. Ήταν μια αφορμή να ανοίξουμε μια ευρύτερη συζήτηση: πώς η κλιματική κρίση συναντά το δίκαιο στην πράξη και, κυρίως, πώς οι νέοι νομικοί μπορούν να έχουν ενεργό ρόλο σε αυτή τη συνάντηση.
Όπως γνωρίζουμε πολύ καλά, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα. Είναι ζήτημα δικαιοσύνης, ανισοτήτων και πρόσβασης σε δικαιώματα. Οι συνέπειές της πλήττουν δυσανάλογα συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και τοπικές κοινότητες. Όμως, πέρα από τη διαπίστωση της αδικίας, το κρίσιμο ερώτημα είναι: ποιοι θεσμοί και ποια εργαλεία μπορούν να απαντήσουν ουσιαστικά;
Ένα από αυτά τα εργαλεία είναι η κοινωνική υπηρεσία. Αποτελεί έναν θεσμικό, αμειβόμενο και δομημένο τρόπο συμμετοχής των πολιτών και κυρίως των νέων, σε δράσεις που προάγουν το κοινό καλό. Βρίσκεται στη διασταύρωση εθελοντισμού, επαγγελματικής κατάρτισης και αμειβόμενης εργασίας. Παγκοσμίως, η κοινωνική υπηρεσία αποτελεί θεσμοθετημένο μοντέλο συμμετοχής των πολιτών, με σταθερή παρουσία στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Παραδείγματα όπως το AmeriCorps στις ΗΠΑ, το Service Civique/Unis-Cité στη Γαλλία και το California Conservation Corps δείχνουν ότι τέτοια προγράμματα ενισχύουν την απασχολησιμότητα, καλλιεργούν ενεργή πολιτειότητα και βοηθούν τις τοπικές κοινότητες να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις.
Στο πεδίο του κλίματος, η κοινωνική υπηρεσία μεταφράζεται σε κάτι πολύ συγκεκριμένο: νέοι άνθρωποι εκπαιδεύονται, αμείβονται και εργάζονται σε περιβαλλοντικά έργα που ενισχύουν την τοπική ανθεκτικότητα, καλύπτοντας πραγματικά κενά των τοπικών αρχών.
Στην Ecogenia λοιπόν κάνουμε ακριβώς αυτό. Και, για να διαβάζετε αυτό το κείμενο, είναι πολύ πιθανό να γνωρίζετε ήδη τι κάνουμε – σίγουρα δεν περιμένετε από εμένα να σας κατατοπίσω. Μέσα από τα προγράμματα κοινωνικής υπηρεσίας λοιπόν που έχουμε υλοποιήσει από το 2022, είδαμε στην πράξη ότι το μοντέλο λειτουργεί: οι νέοι αποκτούν δεξιότητες, οι κοινότητες ενισχύονται και το κράτος μπορεί να έχει έναν αξιόπιστο σύμμαχο στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Προσωπικά βρέθηκα πολλές φορές να αναρωτιέμαι πού ακριβώς χωράει η συνηγορία μέσα στην επαγγελματική ταυτότητα ενός νομικού. Αλλά αυτός είναι ένας ακόμα λόγος που βρέθηκα στην Ecogenia. Συχνά φανταζόμαστε τη συνηγορία ως κάτι αφηρημένο ή «δευτερεύον» σε σχέση με την κλασική νομική πρακτική. Κι όμως, η συνηγορία είναι ο τρόπος με τον οποίο το δίκαιο συναντά τη δημόσια πολιτική. Η θεσμοθέτηση της κοινωνικής υπηρεσίας για το κλίμα είναι ένα πεδίο όπου οι νέοι νομικοί μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά: στη διαμόρφωση πλαισίων, στην τεκμηρίωση πολιτικών, στη γεφύρωση κράτους και κοινωνίας των πολιτών.
Η εμπειρία μας στην ELSA Day επιβεβαίωσε κάτι που ήδη γνωρίζαμε: υπάρχει μια γενιά νέων νομικών που δεν αρκείται στη θεωρητική κατανόηση της κλιματικής δικαιοσύνης. Αναζητά τρόπους να συμβάλει ουσιαστικά. Η κοινωνική υπηρεσία για το κλίμα είναι ένας από αυτούς τους τρόπους. Και η συνηγορία είναι το εργαλείο που μπορεί να τη μετατρέψει από πιλοτική πρακτική σε εθνικό θεσμό.
