Eleni Antoniadou
Ecogenia's Education Program Coordinator
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, η Ελένη Αντωνιάδου, Συντονίστρια των Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Ecogenia γράφει για για τον ρόλο της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στη διαμόρφωση ενεργών και υπεύθυνων πολιτών, καθώς και τη δύναμη της βιωματικής μάθησης και της σύνδεσης με τον τόπο ως μοχλό ουσιαστικής κοινωνικής και περιβαλλοντικής αλλαγής.
Η περιβαλλοντική εκπαίδευση δεν περιορίζεται σε ένα μάθημα ή σε μια θεματική ενότητα. Δεν είναι κάτι που «διδάσκεται» μόνο μέσα από έννοιες και ορισμούς. Είναι μια στάση ζωής, ένας τρόπος να στεκόμαστε απέναντι στον κόσμο, στους ανθρώπους και στον τόπο μας.
Αυτό κάνουμε και στην Ecogenia. Είτε δουλεύουμε με μαθητές δημοτικού είτε με νέους και νέες, η αφετηρία είναι πάντα η ίδια: η εμπειρία. Η επαφή με τη φύση, η παρατήρηση, η ερώτηση «τι συμβαίνει εδώ;» και κυρίως το «τι μπορώ να κάνω εγώ;».
Στο πρόγραμμα Local Green Heroes, δουλέψαμε με παιδιά δημοτικού με στόχο όχι να τους πούμε τι είναι σωστό και τι λάθος, αλλά να τους δώσουμε χώρο να ανακαλύψουν τη σχέση τους με το περιβάλλον. Μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, παιχνίδι ρόλων και μικρά τοπικά σχέδια δράσης, τα παιδιά αρχίζουν να βλέπουν τον τόπο τους αλλιώς: όχι ως κάτι δεδομένο, αλλά ως κάτι που τους αφορά και που μπορούν να φροντίσουν.
Την ίδια στιγμή, η περιβαλλοντική εκπαίδευση δεν σταματά στα παιδιά. Οι νέοι και οι νέες που συμμετέχουν στα προγράμματά μας εκπαιδεύονται οι ίδιοι μέσα από τη διαδικασία: μαθαίνουν να συνεργάζονται, να διευκολύνουν ομάδες, να συνδέουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα με την κοινωνική πραγματικότητα και να μετατρέπουν την ανησυχία τους σε πράξη. Για πολλούς, αυτή η εμπειρία γίνεται το σημείο όπου η οικολογία παύει να είναι θεωρία και γίνεται καθημερινή επιλογή.
Αν κάτι έχω καταλάβει όλα αυτά τα χρόνια, είναι ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση δεν έχει να κάνει με το πόσα ξέρουμε, αλλά με το πώς ζούμε. Με το αν νιώθουμε μέρος ενός συνόλου, αν πιστεύουμε ότι η φωνή μας έχει αξία και αν τολμάμε να αναλάβουμε ευθύνη, ακόμη και σε μικρή κλίμακα.
Και ίσως αυτός να είναι ο πιο ουσιαστικός της στόχος: όχι να δημιουργήσει «ειδικούς», αλλά ανθρώπους που νοιάζονται, συνδέονται και δρουν. Από το δημοτικό σχολείο μέχρι την ενήλικη ζωή η περιβαλλοντική εκπαίδευση χρειάζεται χώρο, χρόνο και εμπιστοσύνη στους ανθρώπους.
Ένα σχολικό πρόγραμμα, ένα εργαστήριο στη φύση, μια δράση στη γειτονιά μπορούν να γίνουν ο σπόρος για μια βαθύτερη αλλαγή.
